Naast de basisschool waar ik vroeger naar toe ging, stond een Vrije School. Mijn overbuurmeisje ging naar die school. Als kind was ik altijd een beetje jaloers. In haar school hadden alle lokalen prachtige muurschilderingen, de meubels waren van mooi stevig hout, ze kregen vakken zoals toneel en sterrenkunde en er was een schooltuin.

Voeten krijt - Pixabay Dave Keys

Afbeelding: Pixabay – Dave Keys

Bij de Vrije School hoort een antroposofische levenswijze, ontwikkeld door Rudolf Steiner.

Antroposofie is ontwikkeld door Rudolf Steiner (1861-1925), wetenschapper, filosoof en kunstenaar. Als kind reeds beleefde hij de geestelijke wereld net zo concreet als de fysieke wereld om hem heen. In deze spontane waarnemingen lag de kiem van een bijzonder levensplan: het funderen van een nieuwe weg tot inzicht die uitgaat van materie en geest als één geheel en mensen in staat stelt daarin meer kennis en inzicht te verwerven. (www.antroposofie.nl)

De vrijeschool heeft als uitgangspunt: onderwijzen is ook opvoeden. Onderwijs gaat verder dan alleen goed leren lezen of rekenen. Onderwijs staat ook in dienst van de persoonlijkheidsvorming, zowel individueel als in relatie tot de sociale gemeenschap. De vrijeschool wil in het leven van een kind van betekenis zijn. Ieder kind heeft van zichzelf bepaalde talenten. De vrijeschool wil dat ieder kind deze kan ontdekken en ontwikkelen.
Dat vraagt om onderwijs dat verbreedt en de ontwikkeling van een vrije persoonlijkheid aanmoedigt in cognitiviteit, inventiviteit, originaliteit en creativiteit. Een aanpak gebaseerd op het mensbeeld uit de antroposofie, een visie op de mens, bestaande uit lichaam, ziel en geest. (www.vrijescholen.nl)

Hoe hebben jullie eigen opvoeding ervaren?
Gijs: Ik heb een vrije en creatieve opvoeding gehad. Ik mocht van alles uitproberen, creativiteit stond centraal, wat misschien niet gek is met een illustrator als vader en een creatieve moeder. Bij ons thuis werden veel natuurlijke materialen gebruikt: poppetjes maken van bijenwas, mijn vader spinde wol waar mijn moeder kleertjes van breide, veel knutselen en spelen met hout. Thuis hadden we een seizoenstafel en met de Vrije School vierden we ook de jaarfeesten thuis mee.
Vanaf mijn 11e ging ik van de Vrije School naar een reguliere basisschool. Reden hiervoor was dat de Vrije School mij niet voldoende kon ondersteunen bij leerproblemen. Dit was nogal een cultuurschok: ineens was er geen aandacht voor creativiteit en verhalen meer. Het was puur het curriculum en niets ‘extra’ meer. Na de basisschool ben ik ook naar een reguliere middelbare school geweest.
Suus: Ik heb een rooms-katholieke achtergrond en heb ook Katholiek Basisonderwijs gevolgd. We gingen, zeker toen ik jong was, regelmatig op zondag naar de kerk. Ik ben gedoopt, heb mijn communie gedaan en ben gevormd. Daarnaast was ik actief in de kerk en volgde ik catechisatie. Ik kom uit een heel warm nest, met veel aandacht voor elkaar; samen knutselen, bakken en dagjes uit. Mijn moeder werkte niet toen wij nog op de basisschool zaten, dus ze was elke middag thuis tijdens de lunch en de thee om half 4. Pas toen mijn zusje oud genoeg was om alleen thuis te zijn is mijn moeder weer een opleiding gaan volgen en gaan werken.

Wat neem je mee uit die opvoeding en wat wil je anders doen?
Eigenlijk kun je stellen dat we elementen pikken uit verschillende opvoedingsstijlen zoals Natuurlijk Ouderschap, onze eigen achtergronden en dus ook antroposofie. Wij voeden onze dochter; Juniper, daarom niet op vanuit een puur antroposofische visie, omdat we niet achter alle elementen van Steiner staan. Zo verschillen we van mening over een aantal medische aspecten. Binnen de antroposofie komt het bijvoorbeeld vaker voor om kinderen niet voor alle ziekten te vaccineren en niet naar het consultatiebureau te gaan, maar wij kiezen ervoor om Juniper wel het rijksvaccinatieprogramma te laten volgen en wij gaan naar een reguliere huisarts.
Wij vinden creativiteit en de mogelijkheid om je te uiten belangrijk en proberen Juniper daar zoveel mogelijk in te faciliteren en te steunen. Verder luisteren we heel bewust naar Juniper en naar wat ze nodig heeft. Dus mag ze slapen als ze moe is en eet ze als ze honger heeft. Wij gaan mee in haar ritme (waar mogelijk) en dwingen haar niet in het onze.
We zouden niet bewust iets anders doen dan onze ouders. Dit is een andere tijd en een andere situatie en afgestemd op Juniper.
Opvoeden is niet zwart wit voor ons en we kiezen ook niet voor 1 stijl, we zijn niet zo van de dogma’s. Juniper heeft ook niet onder een roze-blauwe zijden hemeltje gelegen omdat Steiner/Goethes kleurenleer dat voorschreef en wij nu eenmaal aan een antroposofische opvoeding doen. Wel heeft ze bijvoorbeeld het grootste deel van haar eerste jaar wolzijden mutsjes gedragen omdat we merkten dat ze zich daar prettig bij voelde en wij geloven dat het prikkels buitensluit. Juniper slaapt nog steeds op schapenvachtjes, omdat we haar graag omhullen met natuurlijke materialen. Toevallig wijst onderzoek ook uit dat het de kans op astma vermindert. We gaan altijd uit van onszelf, onze eigen intuïtie en gevoel. En we pikken uit verschillende opvoedstijlen waar wij ons goed bij voelen.

Waarom kiezen jullie voor deze opvoedstijl?
We vragen ons af of dit wel een bewuste keuze is. Het is hoe wij zijn en hoe wij in het leven staan. Dat heeft ook deels te maken met opvoeding, wat je meeneemt uit je jeugd. We vinden het belangrijk dat Juniper kan worden wie ze is en we doen ons best om haar zoveel mogelijk te faciliteren op die ontdekkingstocht. Daarnaast willen we haar ook graag laten zien wat wij belangrijk vinden in het leven, onze visie op de wereld. Hierbij hoort aandacht voor de natuur, voor de mensen en de dieren in de wereld, voor de spirituele kant van het leven, en voor kunst en cultuur. Toevallig ligt dat allemaal erg dicht tegen een antroposofische opvoeding aan.

Hoe zoek je een school uit die bij deze opvoeding past?
Voor antroposofen is dit niet moeilijk: er zijn scholen met antroposofische opvatting, namelijk Vrije Scholen. Wij hebben Juniper wel al ingeschreven op een Vrije School, al voor haar eerste verjaardag. Er zijn lange wachtlijsten, want Vrije Scholen zijn op dit moment populair. Waarschijnlijk omdat ze niet die focus leggen op presteren en op het voldoen aan gemiddelden en cijfers, maar juist uitgaan van het kind. Ook verhalen, mythen en sagen en creatieve uitingen zijn belangrijk op een Vrije School, dit spreekt mensen aan.
Zelf weten we nog niet of Juniper daadwerkelijk een Vrije School gaat volgen. We willen Junipers behoefte hierin volgen en kijken watvoor kindje ze wordt. We kunnen nu nog niet beslissen, dat komt pas als ze richting schoolleeftijd gaat.

Welke vooroordelen willen jullie graag wegnemen bij anderen?
Dat antroposofen wereldvreemde geitenwollensokken types zijn! Ze staan niet buiten de samenleving met hun eigen opvattingen, maar juist middenin de wereld.

5 Comments on Suus en Gijs over Natuurlijk opvoeden en de Vrije School

  1. Lenny zegt:

    Mooi dat jullie Juniper zo de ruimte geven!

    Zelf ben ik geen voorstander van de vrije school. Zoals deze blogpost al zegt: “De vrijeschool heeft als uitgangspunt: onderwijzen is ook opvoeden.”
    Daar ben ik het niet mee eens. Ik zie een school alleen als een plek waar kinderen algemene kennis opdoen over onderwerpen als taal en spelling, rekenvaardigheden, geschiedenis en topografie.

    Dat wil niet zeggen dat ik de andere aspecten zoals creativiteit, cognitie en persoonlijkheidsvorming, niet belangrijk vind. Ik vind het echter geen taak van een school, maar van de ouders.

    Er is zo veel te leren aan algemene kennisvaardigheden, dat er op een school m.i. geen tijd overblijft voor de andere aspecten, zonder dat het ten koste gaat van het eerste. En ouders zijn juist bij uitstek degenen die een kind kunnen ondersteunen en stimuleren in zijn persoonlijke ontwikkeling en creativiteit, op de momenten dat ze thuis zijn en willen spelen. Zoals jullie ook al doen!

    • Margriet zegt:

      Ik snap je mening Lenny, maar zelf ben ik van mening dat het juist wel deels ook een taak van het onderwijs is om op te voeden. De klassensituatie is bij uitstek geschikt om te oefenen met sociale vaardigheden, gedragsregels naar volwassenen en naar elkaar, normen en waarden en verschillen in geloof in afkomst. Je kan geen goed onderwijs geven als je geen goede veilige sfeer in je klas hebt. Daarom vind ik het goed dat scholen aandacht besteden aan pesten, diversiteit, normen en waarden en sociale vaardigheden.
      Daarbij denk ik dat de school dit niet links kan laten liggen, omdat zij toch zo’n 25 tot 30 uur per week de kinderen onder hun dak hebben. En om die reden een onderdeel uit maken van de ontwikkeling van het kind, zowel op cognitief als op persoonlijk en relationeel vlak.
      Wel denk ik dat sommige scholen doorslaan of dat het juist de ouders zijn die doorslaan en vinden dat de school bepaalde taken van hen over moet nemen.
      Dit alles staat echter helemaal los van de Vrije School en is meer over het onderwijs in het algemeen.

      • Lenny zegt:

        Je ontkomt er voor een deel inderdaad niet aan. En je hebt ook gelijk dat scholen hoe dan ook deel uitmaken van de ontwikkeling van een kind, omdat ze er zo lang en in groepsverband verblijven. Maar waar trek je de grens tussen ‘bijsturen wanneer het nodig is’ en ‘actief investeren in opvoeden’?
        M.i. slaan vrije scholen te veel door naar het laatste.

  2. Laurens zegt:

    Wat mooi dat jullie laten zien dat het niet zo zwart-wit hoeft als of 100% het ene, of 100% het andere, maar gewoon een opvoeding “op maat”

  3. Koosje zegt:

    Mooi en informatief artikel!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge